Interne audit onder de Cbw: geen checklist, maar bewijs dat het bestuur stuurt
Drie hardnekkige non-conformiteiten die ik al vijftien jaar zie — en hoe u ze oplost
De Cyberbeveiligingswet is sinds 15 augustus 2026 van kracht. In de eerste weken lag de nadruk vooral op registratie, het inrichten van de meldplicht en de vraag “vallen wij eronder?”. Nu de stof is gaan liggen, komt een scherpere vraag naar voren: hoe toont u aan dat uw organisatie daadwerkelijk stuurt op cyberrisico’s?
Veel organisaties grijpen naar de interne audit. Dat is logisch. Zowel ISO 27001 als de zorgplicht uit de Cbw verwachten periodieke evaluatie. Het probleem is dat de interne audit te vaak wordt behandeld als een jaarlijkse checklist-exercitie. Een rapport wordt opgesteld, ondertekend, gearchiveerd — en daarna gebeurt er weinig. Voor een auditor (en voor de toezichthouder) is dat onvoldoende.
Onder de Cbw moet u kunnen laten zien dat het bestuur kennisneemt van de maatregelen, toezicht houdt op de uitvoering en bijstuurt waar nodig. De interne audit is één van de weinige instrumenten die dat aantoonbaar kan maken — mits u hem goed inricht.
Wat de toezichthouder en de auditor écht willen zien
De Cbw legt expliciete verantwoordelijkheid bij het bestuur. Bestuurders moeten de risicobeheersmaatregelen goedkeuren, erop toezien en zelf voldoende kennis verwerven. Dat is geen papieren formaliteit. Het is een zorgplicht die bij nalatigheid tot boetes en in extreme gevallen tot persoonlijke gevolgen kan leiden.
Een interne audit die alleen controleert of procedures bestaan, levert daarvoor te weinig bewijs. Wat wél telt:
- Zijn de criteria voor de audit afgeleid van de daadwerkelijke risico’s en van de wettelijke verplichtingen (zorgplicht, meldplicht, keten)?
- Worden bevindingen vertaald naar concrete besluiten, middelen en termijnen?
- Komt de status van die acties terug in de management review?
- Kan het bestuur aantonen dat het de uitkomsten heeft besproken en bijgestuurd?
De audit moet laten zien dat het managementsysteem werkt, niet alleen dat het op papier staat.
Drie hardnekkige non-conformiteiten die ik al vijftien jaar zie
1. Geen of te vage criteria
De audit wordt uitgevoerd tegen “het beleid” of “ISO 27001”. Dat is te breed. Effectieve criteria zijn specifiek: de maatregelen die voortkomen uit de risicoanalyse, de eisen uit het Cbw Control Framework (of een equivalent), de procedures voor incidentmelding en de afspraken met ketenpartners. Zonder scherpe criteria is de steekproef willekeurig en de conclusie vrijblijvend.
2. Competentie en onafhankelijkheid onderbelicht
Interne audits worden regelmatig uitgevoerd door iemand die zelf de controles heeft ontworpen of die te dicht bij de operatie zit. Of door een medewerker zonder aantoonbare auditcompetentie. Onder zowel ISO 27001 als de Cbw-zorgplicht is dat een zwakte. De auditor moet objectief kunnen vaststellen of maatregelen doeltreffend zijn, niet alleen of ze bestaan.
3. Geen gesloten verbetercyclus
Dit is de meest voorkomende en meest kritieke tekortkoming. Het auditrapport bevat bevindingen, maar er is geen aantoonbare opvolging. Correctieve acties blijven hangen, termijnen verlopen, en in de volgende management review staat alleen “in behandeling”. Voor een auditor is dat een rode vlag: het systeem leert niet.
Hoe u de interne audit wél inzet als sturingsinstrument
Scope en planning
Bepaal eerst wat de audit moet dekken. Voor organisaties onder de Cbw is het verstandig om naast het ISMS ook de specifieke zorg- en meldplicht, de ketenafspraken en de bestuurlijke goedkeuring van maatregelen mee te nemen. Plan de audit zo dat de resultaten tijdig beschikbaar zijn voor de management review.
Criteria en steekproef
Formuleer criteria die toetsbaar zijn. Voorbeelden:
- Worden significante incidenten binnen de wettelijke termijnen gemeld en is het proces getest (inclusief weekend/avond)?
- Zijn de maatregelen uit de risicoanalyse geïmplementeerd en werken ze in de praktijk?
- Heeft het bestuur de maatregelen formeel goedgekeurd en is er aantoonbaar toezicht?
Kies een steekproef die representatief is voor de risico’s, niet alleen voor de processen die “goed lopen”.
Rapportage die bruikbaar is voor het bestuur
Vermijd lange opsommingen van “opmerkingen”. Structureer het rapport rond:
- Wat werkt
- Wat niet of onvoldoende werkt (met concreet bewijs)
- Risico voor de organisatie en voor de naleving van de Cbw
- Voorgestelde acties met eigenaar en termijn
Opvolging en management review
Dit is het verschil tussen een audit en een sturingsinstrument. Elke bevinding moet leiden tot een actie of een bewuste acceptatie van het risico. In de management review moet het bestuur de status van die acties bespreken, middelen toewijzen waar nodig en de effectiviteit van eerdere maatregelen evalueren. Zonder die schakel blijft de audit een geïsoleerde activiteit.
Mini-checklist voor de volgende management review
Gebruik deze vragen om te toetsen of uw interne audit al de juiste functie vervult:
- Zijn de auditcriteria expliciet gekoppeld aan de Cbw-zorgplicht en de belangrijkste risico’s?
- Is de auditor objectief en competent (of is externe ondersteuning ingezet)?
- Zijn alle openstaande acties uit eerdere audits voorzien van eigenaar, termijn en status?
- Heeft het bestuur de uitkomsten van de laatste audit besproken en vastgelegd?
- Kunnen we binnen 24–48 uur een overzicht geven van de belangrijkste openstaande tekortkomingen en de genomen maatregelen?
Als u op één of meer vragen “nee” of “deels” moet antwoorden, is de interne audit nog geen bewijs van sturing.
Tot slot
De Cbw vraagt geen perfecte organisatie. Zij vraagt wel aantoonbare zorgvuldigheid en sturing. Een interne audit die alleen controleert of documenten bestaan, levert dat bewijs niet. Een interne audit die de effectiviteit van maatregelen toetst, bevindingen vertaalt naar besluiten en de status terugkoppelt naar het bestuur, wel.
Het verschil
Dat is precies het verschil tussen “we hebben een audit gedaan” en “we kunnen laten zien dat het bestuur stuurt”.
Heeft u behoefte aan een onafhankelijke interne audit, een review van uw bestaande auditprogramma of een gap-analyse tegen de Cbw-eisen?
Auteur van dit blog: Robert Bals, IsoSecure b.v.
Meer weten? Neem contact met IsoSecure op via info@isosecure.nl of 06-22592010
Veelgestelde vragen over de NIS2 meldplicht
Klik op een vraag voor het antwoord
Is een interne audit onder de Cbw hetzelfde als onder ISO 27001?
Grotendeels wel, maar onder de Cbw is het verstandig om naast het ISMS ook de specifieke zorgplicht, meldplicht, ketenafspraken en bestuurlijke goedkeuring van maatregelen expliciet in de auditscope op te nemen.
Wat zijn de meest voorkomende non-conformiteiten bij interne audits?
Drie hardnekkige tekortkomingen: te vage auditcriteria, onvoldoende competentie of onafhankelijkheid van de auditor, en het ontbreken van een gesloten verbetercyclus waarin bevindingen daadwerkelijk worden opgevolgd.
Mag ik mijn eigen ISMS auditen?
De auditor moet objectief kunnen vaststellen of maatregelen doeltreffend zijn. Iemand die de controles zelf heeft ontworpen of te dicht bij de operatie zit, is onvoldoende onafhankelijk. Overweeg externe ondersteuning.
Wat moet het bestuur kunnen aantonen onder de Cbw?
Het bestuur moet kunnen aantonen dat het de risicobeheersmaatregelen heeft goedgekeurd, toezicht houdt op de uitvoering, voldoende kennis heeft verworven en op basis van auditresultaten daadwerkelijk bijstuurt.
Hoe koppel ik de interne audit aan de management review?
Elke bevinding moet leiden tot een actie met eigenaar en termijn, of een bewuste risicoacceptatie. De management review bespreekt de status van die acties, wijst middelen toe en evalueert de effectiviteit van eerdere maatregelen.










